គណិតវិទូល្បីៗ

ពីតាហ្គ័រ ( PYTHAGORE, Samos, 569-500 មុនគ្រឹះសករាជ )


គណិតវិទូដ៏ល្បីល្បាញនៅសម័យបុរាណជនជាតិក្រិច ( Greece ) មានឆាកជីវិតដ៏អាថ៌កំបាំងចំពោះអ្នកជំនាន់ក្រោយ។

គាត់បានដើរទេសចរណ៍ជាច្រើនកន្លែង : ទន្លេនៅ អេស៊ីប ( Egypt ) 22 ឆ្នាំ, នៅបាប៊ីឡោន 12 ឆ្នាំ, នៅឥណ្ឌា, ….

គាត់បានយកសិស្សម្នាក់ធ្វើជាប្រពន្ធ ទោះបីជាគំលាតអាយុរវាងអ្នកទាំងពីរ ច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ។

ទ្រឹស្តីបទពីតាហ្គ័រ ( ជនជាតិបាប៊ីឡោនបានស្គាល់តាំងពី 12សតវត្សន៍មុនពីតាហ្គ័រ ) : ត្រីកោណកែងមួយ មានរង្វាស់ អ៊ីប៉ូតេនុសស្មើនឹង a , ប្រវែងជ្រុងពីរទៀតគឺ b, និង c នោះគេបាន

គាត់បានរកឃើញ”សមាមាត្រ” : ក្នុងនោះ H ជាមធ្យម….., Rជាមធ្យមផលបូកនៃ ពីរទំហំ A និង B ។
ឧទាហរណ៍
គាត់បានពោលថា គ្រប់ភាពស៊ីមេទ្រីគ្នាសុទ្ធតែអាស្រ័យលើបណ្តាចំនួន, ហើយចំនួននោះពេលណា ក៏កំណត់ លក្ខណៈនៃវត្ថុនិង បាតុភូតផ្សេងៗ ដូចជាបណ្តាចំនួន 6, 8, 9, 12 ត្រូវបានជួបស្ទើរតែទាំងអស់ក្នុងទ្រឹស្តីភាពចុះសំរុងគ្នា នៃតូរ្យតន្ត្រី ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត PYTHAGORE ។

គាត់បានកំណត់ឲ្យចំនួននីមួយៗនូវកំលាំងអាថ៌កំបាំងមួយៈ លេខ​ 1 តំណាងឲ្យភាពសសច្ចៈត្រឹមត្រូវ,​លេខសេស តំណាងឲ្យបុរស,​ លេខគូតំណាងឲ្យស្ត្រី ,​ លេខ 5 តំណាងឲ្យការបង្កើតគ្រួសារ និងជាផលបូកនៃ 3
( លេខសេសដំបូងខុសពី 1 ) និង 2 ( លេខគូដំបូង ) ,លេខ 7 តំណាងឲ្យសុខភាព, លេស 13 ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាចំនុចអាក្រក់,…

គាត់បានស្រាវជ្រាវ និងអនុវត្តន៍​ ចំនួន PYTHAGORE , ចំនួន ” ល្អឥតខ្ចោះ” ចំនួន ” មិត្តភ័ក្ត ” ចំនួនការេ, ចំនួន ត្រីកោណ, ចំនួនបញ្ចកោណ ។

គាត់បានបង្ហាញវិធាន រឹសជាចំនួនគត់នៃសមីការមិនកំណត់ គឺ
ចំពោះ m ជាចំនួនសេស ។

Zenon, ជនជាតិក្រិច ( Greece ) 490 – 430 មុនគ្រឹស្តសករាជ

គាត់ គឺជាទស្សនៈវិទូ, មិនមែនជាគណិតវិទូ
ពិតប្រាកដទេ តែគាត់ជាមនុស្សដំបូងនៃមនុស្សជាតិ
ដែលបានប្រើប្រាស់ ទ្រឹស្តីផ្អែកលើការឧបមាផ្ទុយពីការពិត ។

គាត់ បានផ្តើមគំនិតធ្វើសក្ការៈទេវតា, ស្ថិតស្ថេរចេរកាល, តាមរយៈការពិចារណាជាអ្នកបញ្ជា។ បដិសេធលក្ខណៈមានចលនានៃពិភពលោក។

គាត់ខិតខំស្រាយបញ្ជាក់ឲ្យបានឃើញថា មិនអាចមាន
វិទ្យាសាស្រ្តណាមួយស្តីពីការធ្វើចលនាទេ, ដោយវិធីលើក
ឡើងនូវបណ្តាទ្រឹស្តីបទច្រាស ( ដ៏ ល្បីល្បាញ ) ។

ទ្រឹស្តីបទច្រាស របស់ Zenon ទីមួយ ( Asin ដេញតាមអណ្តើក ) : Asin រត់តាមកូនអណ្តើកកំពុងវារ នៅខាងមុខ។ ពេល Asin ទៅដល់ទីតាំង របស់អណ្តើក នោះអណ្តើក ក៏បានឃ្លាតទៅពីទីនោះ,គឺខិតទៅដល់ខាងមុខទៀត។ ចេះតែបន្តដូច្នេះ,​ Asin ត្រូវការរយៈពេលច្រើនរាប់មិនអស់, បានជាមិនអាចតាមទាន់អណ្តើកបាន ។

ទ្រឹស្តីបទច្រាស របស់ Zenon ទីពីរ ( ចលនាមិនអាចចាប់ផ្តើមបានទេទោះនៅពេលណាក៏ដោយ )វត្ថុអ្វីធ្វើចលនា ក៏ត្រូវទៅដល់ចំនុចកណ្តាល នៃកំណាត់ផ្លូវដែលកំពុងធ្វើចលនា, មុនពេលទៅដល់ចុងម្ខាងទៀតនៃកំណាត់ផ្លូវ។ តែមុនពេលទៅដល់ចំនុចកណ្តាលនៃកំណាត់ផ្លូវសរុប គឺត្រូវ ទៅ ដល់ចំនុចកណ្តាលនៃពាក់កណ្តាលកំណាត់ផ្លូវទៀត។ ចេះតែបន្តដូច្នេះ រហូតដល់មិនកំណត់ ។ ដូច្នេះ ចលនាមិនអាចចាប់ផ្តើមបានទេ ទោះនៅពេល ណាក៏ដោយ ។

បណ្តទស្សនៈវិទូ នៅសម័យនោះមិនអាចបដិសេធចោលបាននូវ ទ្រឹស្តីទីពីររបស់គាត់បានទេ។ ចំណែកទ្រឹស្តីទីមួយ ត្រូវបាន Acsimet បដិសេធ ចោល ព្រោះ Zenon បានពោលថាផលបូកនៃចំនួនវិជ្ជមានច្រើនរាប់មិនអស់ ស្មើនឹង អនន្ត ។ ករណីនេះ មិនអាចកើតមានឡើង បានទេ ចំពោះ ផលបូកបណ្តាតួ នៃស្វ៊ីតធរណីមាត្រ ថយមិនកំណត់ ។

ចង់មានទ្រឹស្តីបទគណិតវិទ្យាគ្របគ្រាន់ឲ្យទ្រឹស្តីបទច្រាស Zenon ត្រូវរងចាំដល់សតវត្សន៍ទី 18 ជាមួយនិងការកើតឡើងនៃ សញ្ញាណ ស៊េរីទាល់ , និងឆ្លងចូលសតវត្សន៍ទី 19 ជាមួយនិងទ្រឹស្តី ស្តីពីបណ្តាសំនុំមិនកំណត់ ។

អឺគ្លីត​ ( EUCLIDE,330-275 មុនគ្រឹស្តសករាជ)

កើតក្នុងសតវត្សន៍ នៃគ្រឹះគណិតវិទ្យាក្រិចបុរាណ រីកចំរើនដល់កំពូល។

អ្នកជំនាន់ក្រោយដូចជាមិនបានដឹងបន្តិចណាសោះពីជីវិត ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ ដូ​ចជាគ្រាន់តែដឹងថា EUCLIDE ជាជនជាតិក្រិចតែប៉ុណ្ណោះ។

គាត់បានធ្វើការនៅឯ Alexandrieç មជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌នៃពិភពលោកបុរាណ។

គាត់បានស្រាវជ្រាវ,បែងចែកជាផ្នែក, និងបំពេញបន្ថែម បណ្តាចំនេះដឹងស្តីពី គណិតវិទ្យា…..របស់គណិតវិទូពេលសាងសង់ពីរ៉ាមីតកាលពីបីពាន់ឆ្នាំ
មុនគ្រឹស្តសករាជ។

គាត់មានសមត្ថភាពសភាវគតិ ដ៏អស្ចារ្យខាងគរុកោសល្យ។

គាត់បានសរសេរសៀវភៅ” មូលដ្ឋានគ្រឹះ ” រួមមាន 13 ភាគ, រួមផ្តុំនូវបណ្តាចំនេះដឹងរបស់មនុស្សជាតិខាងធរណីមាត្រ និងទ្រឹស្តីបទចំនួននៅសម័យបុរាណ, ក្នុងនោះមានផ្នែកជាច្រើន គឺជាសមិទ្ធិផលកែច្នៃនៃខួរក្បាល,​ឆ្លាតវាងវៃរបស់ខ្លួនគាត់ផ្ទាល់។ សៀវភៅនោះបានបកប្រែនិង បោះពុម្ពជាច្រើនពាន់ដង។សាលាវិតទ្យាល័យមួយចំនួននៅ អង់គ្លេស បច្ចុប្បន្ននេះនៅតែប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្រៀនមុខវិជ្ជាធរណីមាត្រ។

ស្វ័យសត្យជាតំណាងនៃធរណីមាត្រ EUCLIDE : ​” តាមរយៈចំនុចមួយនៅក្រៅបន្ទាត់ដែលគេឲ្យគឺមានតែបន្ទាត់មួយគត់ស្របទៅនឹងបន្ទាត់ដែលបានឲ្យនោះវិធីសាស្ត្រ EUCLIDE ដើម្បីរកតូចែករួមធំបំផុតនៃពីរចំនួនគត់វិជ្ជមាន
ចែកដាច់នឹង
មានសំណល់
ចែកនឹង មានសំណល់
គឺចេះតែបន្តដូច្នេះ, សំណល់ចុងក្រោយបង្អស់ខុសពីសូន្យគឺជាតួចែករួមធំបំផុត។ បើតួចែករួមធំបំផុតនៃ 1 គឺ​ a នឹង​ b បឋមរវាងគ្នា,តាងដោយ (a,b)=1.
EUCLIDES នៅបានស្រាវជ្រាវពីបណ្តាកំហុសក្នុងគណិតវិទ្យា, ផ្ទៃកាត់ កូនិច( conic), សំណុំប្លង់,រូបយថាទស្សន៍, កញ្ចក់ឆ្លុះគ្នា, សូរ្យតន្ត្រី,……

Advertisements
  1. No comments yet.
  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: